Bạn có bao giờ mở thư mục dự án của mình ra, nhìn vào danh sách hàng dài các thư mục con và thở dài không? Tôi thì có. Đó là một "nghĩa địa" kỹ thuật số nơi chôn cất những ý tưởng tuyệt vời, những giấc mơ triệu đô, và những ứng dụng "thay đổi thế giới" chưa bao giờ nhìn thấy ánh sáng mặt trời.
Tôi mắc phải một hội chứng mà tôi gọi vui là "Cả thèm chóng chán" (hay Shiny Object Syndrome trong tiếng Anh).
Mọi chuyện thường bắt đầu như thế này: Tôi đang tắm, hoặc đang lái xe, và BÙM! Một ý tưởng lóe lên. "Trời ơi, cái này sẽ là Next Big Thing! Mình cần làm một web app quản lý chi tiêu bằng AI, hoặc một mạng xã hội cho người nuôi mèo!". Dopamine (hormone hạnh phúc) tràn ngập não bộ. Tôi lao vào máy tính, setup Next.js, cài Tailwind, vẽ database schema. Hai ngày đầu tiên thật tuyệt vời. Tôi là Chúa tể của Code, là Kẻ hủy diệt các dòng lệnh.
Nhưng rồi, ngày thứ 3, thứ 4 đến.
Phần khung sườn đã xong. Giờ đến lúc phải xử lý authentication, validate form, xử lý lỗi, và responsive cho mobile. Những thứ tỉ mẩn, nhàm chán và khó chịu. Sự hào hứng ban đầu tụt dốc không phanh. Đúng lúc đó, một ý tưởng khác lại xuất hiện: "Này, hay là mình làm một cái tool tự động viết blog đi?". Ý tưởng mới này lại lấp lánh, lại đầy hứa hẹn, và quan trọng nhất: nó không có những cái bug khó chịu mà tôi đang gặp ở dự án hiện tại.
Thế là tôi bỏ cái cũ, nhảy sang cái mới. Vòng lặp lại bắt đầu. Kết quả? Không có gì hoàn thành cả. Zero. Nada.
Nếu bạn thấy mình trong câu chuyện này, thì tin vui là bạn không cô đơn. Nhưng tin buồn là: nếu chúng ta không thay đổi, chúng ta sẽ mãi chỉ là những "người khởi nghiệp trên giấy". Sau nhiều năm vật lộn, tôi đã đúc kết ra được một vài chiến lược để phá vỡ vòng lặp này. Đây là cam kết của tôi với bản thân, và cũng là lời khuyên cho bạn:
1. "Danh sách chờ" cho các ý tưởng (The Idea Backlog)
Vấn đề không phải là bạn có quá nhiều ý tưởng, mà là bạn hành động theo chúng quá sớm. Khi một ý tưởng mới xuất hiện, đừng code ngay. Hãy ghi nó vào một danh sách (tôi dùng Notion). Viết hết ra những gì bạn nghĩ: tính năng, công nghệ, giao diện.
Sau đó, hãy để nó "ngủ" ở đó 2 tuần. Đây là quy tắc Cooling-off Period. Nếu sau 2 tuần, bạn vẫn thấy nó thú vị và khả thi, lúc đó hãy xem xét. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy 80% ý tưởng từng làm bạn mất ngủ, sau 2 tuần nhìn lại lại thấy thật ngớ ngẩn hoặc không đáng để làm.
2. Định nghĩa lại MVP (Minimum Viable Product)
Chúng ta thường quá tham vọng. MVP của tôi thường bao gồm: Dark mode, đa ngôn ngữ, AI integration... ngay từ phiên bản đầu tiên. Sai lầm! Hãy cắt giảm tàn bạo. MVP chỉ nên có một chức năng cốt lõi giải quyết một vấn đề duy nhất. Ví dụ: App to-do list? MVP chỉ cần thêm và xóa task. Không cần đăng nhập, không cần sync cloud, không cần dark mode. Hãy hoàn thành cái lõi đó trước. Cảm giác hoàn thành một cái gì đó nhỏ bé sẽ tạo động lực lớn hơn là dang dở một cái gì đó vĩ đại.
3. "Boring is Good" - Chấp nhận sự nhàm chán
Seth Godin từng nói về "The Dip" (Vực thẳm). Mọi dự án đều có giai đoạn trăng mật, sau đó là vực thẳm của sự khó khăn và nhàm chán trước khi đến được thành công. Sự khác biệt giữa một Senior Developer và một người mới không chỉ là kỹ năng code, mà là khả năng chịu đựng sự nhàm chán. Khi bạn muốn bỏ cuộc để làm cái mới, hãy tự nhủ: "Đây chính là The Dip. Nếu mình vượt qua được đoạn code chán ngắt này, mình sẽ chiến thắng". Hãy học cách yêu thích quá trình mài giũa, chứ không chỉ là sự khởi đầu hào nhoáng.
4. Quy tắc "Ship or Die"
Hãy đặt ra một deadline ngắn hạn. Ví dụ: "Tôi phải deploy dự án này lên Vercel/Netlify trong vòng 7 ngày, dù nó xấu xí thế nào". Đưa sản phẩm ra công chúng tạo ra một áp lực tích cực. Sự xấu hổ khi show ra một sản phẩm lỗi đôi khi là động lực tốt nhất để bạn sửa nó. Đừng giấu code trong Localhost nữa. Hãy để thế giới phán xét nó. Một dự án xấu xí nhưng "Live" vẫn giá trị gấp tỷ lần một dự án hoàn hảo nhưng nằm trong "Localhost".
5. Tìm một "Accountability Partner"
Hãy tìm một người bạn cũng đang làm dự án, hoặc tham gia các cộng đồng Indie Hacker. Cam kết với họ: "Tuần này tôi sẽ xong tính năng Login". Khi biết có người đang chờ đợi kết quả của mình, bạn sẽ khó bỏ cuộc hơn.
Kết luận
Sáng tạo là một món quà, nhưng thiếu kỷ luật, nó là một lời nguyền. Tôi đang học cách cai nghiện sự mới mẻ để tìm kiếm niềm vui trong sự hoàn thành. Dự án tiếp theo của tôi sẽ không phải là "dự án thay đổi thế giới", nó chỉ là một dự án "được hoàn thành".
Còn bạn thì sao? Bạn có đang để những ý tưởng tuyệt vời chết yểu trong ổ cứng không? Hãy cùng tôi cam kết: Dừng bắt đầu, và hãy bắt đầu hoàn thành.
